रयत शिक्षण संस्था

रयत माऊली सौ. लक्ष्मीबाई भाऊराव पाटील यांचा जन्म ७ जून १८९४ रोजी वारणा नदीच्याकाठी कुंभोज जि. कोल्हापूर या ठिकाणी झाला. बालपणापासूनच त्यांना 'अदाक्का' या नावाने ओळखले जात होते. अतिशय चंचल आणि मनमिळाव स्वभावाच्या असलेल्या अदाक्का तशाच त्या धार्मिक वृत्तीच्याही होत्या.

१९१२ मध्ये भाऊराव पाटील यांच्याशी त्या विवाहबद्ध झाल्या. विवाहापूर्वी भाऊरावांचे कुटुंब अदाक्का यांना ओळखत होते. त्यामुळे त्यांना कधीही एकटे वाटले नाही. सासू-सासरे, नणंद, भावजय यांचा सुद्धा त्या नितांत आदर करीत. त्यांच्या उक्ती आणि कृतीतून सतत एक संस्कृती प्रतिबिंबित होत होती.

भाऊरावांच्या शैक्षणिक कार्यात वहिनींनी स्वतःला पूर्णपणे झोकून दिले होते. कोणी विचारले तुम्हाला किती मुले आहेत, त्यावर त्या उत्तर देत की, "वसतिगृहातील सर्व मुले माझीच आहेत." सर्व जाती-धर्माच्या मुलांना त्या स्वतःचीच मुले मानत.

सौ. लक्ष्मीबाई उर्फ वहिनी यांनी त्यागपूर्वक व मातेच्या ममतेने वसतिगृहाच्या छोट्या रोपट्याचा रयत शिक्षण संस्थेच्या शैक्षणिक व सामाजिक कार्याचा आज प्रचंड वटवृक्ष निर्माण केला आहे. विद्यार्थ्यांना आईचे प्रेम दिले, सामाजिक दृष्टी दिली, समता, बंधुता, करुणा या गुणांची जोपासना केली.